
- Bilimsel ad
- Betta splendens Regan, 1910
- Doğal yaşam
- Güneydoğu Asya, Mekong havzası; taşkın ovalarının durgun suları, kanallar, çeltik tarlaları, orta ve büyük nehirler
- Sıcaklık
- 24–30 °C (FishBase); araştırma kolonisinde 28 °C
- pH
- 6,0–8,0 (FishBase); dayanım aralığı 5,0–9,0 (Lichak ve ark. 2022)
- Sertlik
- dH 5–19
- Boy
- En fazla 6,5 cm (toplam boy)
- Ömür
- FishBase'de bildirilen en yüksek yaş 2 yıl; laboratuvar koşullarında yaklaşık 2 yıl
- Sosyal yapı
- Erkekler birbiriyle dövüşür, ayrı tutulmalıdır; dişi yalnızca üreme için erkekle bir araya getirilir. Köpük yuva yapar.
Doğal yaşam
FishBase'e göre beta, Mekong havzasının taşkın ovalarındaki durgun sularda, kanallarda, çeltik tarlalarında ve orta ile büyük nehirlerde yaşar. Bu ortamlar sıcak ve oksijen bakımından zaman zaman fakir olabilir. Beta bu koşullara labirent organıyla uyum sağlamıştır: UF/IFAS'ın açıkladığı gibi bu organ, solungaçtan türemiş ve akciğer gibi çalışan bir yapıdır; balık yüzeyden hava yutarak oksijen alabilir.
Erkek beta, su yüzeyinde köpükten bir yuva yapar ve yumurtaları korur. Lichak ve arkadaşlarının 2022 tarihli rehberi, yüzyıllardır dövüş yeteneği için seçilen evcil betaların yabani akrabalarına göre çok daha saldırgan olduğunu belirtir. Doğal populasyon IUCN listesinde ‘hassas’ kategorisindedir.
Uygun su
FishBase beta için 24–30 °C, pH 6,0–8,0 ve dH 5–19 aralığı verir. Araştırma rehberi betaların pH 5,0–9,0 aralığına dayanabildiğini, ancak davranış ve sağlık için değerlerin sabit tutulmasının önemli olduğunu vurgular; kolonide su 28 °C ve pH 7,0 civarında tutulmaktadır.
Aynı rehber 0,25 ppm üzerindeki amonyağın sağlığa zararlı olduğunu, en yüksek amonyak düzeylerinin en küçük su hacimli tanklarda ölçüldüğünü aktarır. FishBase de erkeklerin çok küçük kaplarda tutulmasının önerilmediğini not eder. Merck filtresiz küçük beta tanklarında haftada yüzde 50'ye varan su değişimi gerekebileceğini belirtir. Oda sıcaklığı 24 °C'nin altına düşüyorsa ayarlanabilir bir ısıtıcı suyu bu aralıkta tutmaya yardımcı olur.
Beslenme
Beta doğada zooplankton, sivrisinek ve diğer böcek larvalarıyla beslenen etçil bir balıktır. Akvaryumda betalara özel küçük peletler temel olabilir. Araştırma rehberinde yetişkinlere yalnızca kuru yem verildiğinde çiftleşme başarısının yaklaşık yüzde 30'a düştüğü bildirilmiştir; canlı ya da dondurulmuş yemlerle çeşitlilik sağlamak bu yüzden değerlidir.
Betalar küçük midelidir ve aşırı yemleme hızla yüzme dengesi sorunlarına yansıyabilir. Az miktarda ve birkaç dakikada bitecek kadar yem vermek en güvenli yoldur.
Sık görülen sağlık sorunları
Lichak ve arkadaşları betalarda en sık karşılaştıkları sorunları kadife, yüzgeç çürümesi, Mycobacterium enfeksiyonu ve yüzme dengesi bozuklukları olarak sıralar. Kadife, Oodinium cinsi tek hücreli parazitlerle ilişkilidir ve gövdede altın tozunu andıran bir kaplama, yapışık yüzgeçler, durgunluk ve iştahsızlıkla kendini gösterir.
Yüzgeç çürümesi, bakteri ya da mantar kaynaklı yüzgeç lezyonları için kullanılan genel bir terimdir; yüzgeç kenarları tırtıklı, saydam ve donuk görünür. Yüzme dengesi bozukluklarında balık yüzeyde kalabilir ya da kuyruğu batabilir. Rehbere göre batma genç balıklarda daha sık ve çoğunlukla aşırı yemlemeyle ilişkilidir; şişkin karınla yüzeyde kalan balıkların yaklaşık yarısı kısa bir aç bırakma süresiyle düzelmiştir. Belirtiler sürüyorsa su canlılarıyla çalışan bir veteriner hekime danışmak yerinde olur.
Koruyucu bakım
- Mümkün olduğunca büyük, ısıtıcılı ve yavaş akışlı filtreli bir tank tercih edin.
- Amonyağı haftalık ölçün; araştırma rehberi testleri haftalık yapar.
- Erkekleri ayrı tutun; FishBase erkeklerin birbiriyle dövüştüğünü belirtir.
- Uzun yüzgeçler için sivri kenarlı dekorlardan kaçının, bitkiler ve dinlenme yerleri ekleyin.
- Yeni betaları ve tank arkadaşlarını karantinada gözlemleyin; rehber farklı kaynaklardan gelen balıkların hastalık taşıyabileceğini belirtir.
İlk adımlar
Sık sorulanlar
Beta kavanozda yaşayabilir mi?
FishBase erkek betaların çok küçük kaplarda tutulmasının önerilmediğini belirtir. Araştırma rehberinde de en yüksek amonyak düzeyleri en küçük hacimli tanklarda ölçülmüştür; daha büyük ve ısıtıcılı bir tank su kalitesini korumayı kolaylaştırır.
Beta neden yüzeye çıkıp hava yutuyor?
Beta, labirent organı sayesinde havadan oksijen alabilen bir balıktır; yüzeye çıkması doğal davranışının parçasıdır. Ancak sık ve telaşlı yüzeye çıkma, düşük oksijen ya da kötü suyun işareti de olabilir; bu durumda suyu ölçmek gerekir.
İki beta aynı tankta yaşar mı?
FishBase erkeklerin birbiriyle dövüştüğünü ve cinsiyetlerin üreme dışında ayrı tutulması gerektiğini belirtir. Erkekleri aynı tankta tutmak yaralanma ve süreğen strese yol açabilir.

Sindirim sisteminde mikrofloranın düzenlenmesine yardımcı olur. Bağışıklık sistemini destekler. Akvaryum suyuna katılarak kullanılır: her 10 litre suya 1 damla, 3 günde bir yenilenir. Bu bir ilaç değil, yem katkı maddesidir; tedavi amaçlı kullanılamaz.
Ürünü inceleKaynaklar
Bulgu: Mekong havzası; taşkın ovalarının durgun suları, kanallar, çeltik tarlaları ve nehirler. pH 6,0–8,0; dH 5–19; 24–30 °C; en büyük boy 6,5 cm TL; bildirilen en yüksek yaş 2 yıl. Hava solumaya yatkın, köpük yuva yapar; zooplankton ve sivrisinek gibi böcek larvalarıyla beslenir. Erkekler birbiriyle dövüşür; erkeklerin çok küçük kaplarda tutulması önerilmez. Doğal populasyon IUCN'de ‘Hassas (VU)’.
Sınır: Veritabanı özeti; akvaryum soyları doğal formdan farklıdır.
Kaynağa git ↗Bulgu: Ciklet türlerinin sayısı 1300–2000 arasında tahmin edilir; en büyük çeşitlilik Doğu Afrika'nın Malavi, Tanganika ve Viktorya göllerindedir. Tüm cikletler bir tür ebeveyn bakımı gösterir, birçoğu güçlü bölgecidir; kimi kaya üzerindeki algleri kazıyan otçul, kimi yırtıcıdır. Labirent balıkları solungaçtan türemiş labirent organıyla hava solur; canlı doğuranlarda dişi birden çok erkeğin spermini taşıyabilir.
Sınır: Yetiştiricilik bakış açılı genel tanıtım.
DOI: 10.32473/edis-fa054-2002 ↗Bulgu: Betalar pH 5,0–9,0 aralığına dayanabilir; laboratuvarda pH 7,0 ve 28 °C'de tutulur. 0,25 ppm üzerindeki amonyak sağlığa zararlıdır; testler haftalık yapılır. Sık görülen sorunlar kadife (Oodinium), yüzgeç çürümesi, Mycobacterium enfeksiyonu ve yüzme dengesi bozukluklarıdır; batma sorunu aşırı yemlemeyle ilişkilendirilmiştir. Laboratuvarda yaşam süresi yaklaşık 2 yıldır; yalnızca kuru yemle çiftleşme başarısı düşmüştür.
Sınır: Araştırma kolonisi koşulları; ev akvaryumuna birebir aktarılmamalı.
DOI: 10.30802/aalas-cm-22-000051 ↗Bulgu: Kötü su kalitesi çevresel hastalıkların en sık nedenidir. Yararlı bakteriler 4–6 haftada kendiliğinden gelişir; balıklar birer ikişer eklenmelidir. Tatlı suda yaklaşık 1 cm balık için 36 cm² yüzey alanı önerir; soğuk suda (japon balığı) bu oran azaltılmalıdır. Bakım yemi günde vücut ağırlığının %1–2'si, büyüme yemi %3–5'i; aşırı yemleme sağlık sorunlarına ve kirli tanka yol açar; kuru yem 2 aydan uzun bekletilmemelidir. 24 saat ışık balığı strese sokar; yeni balık poşeti 20–30 dakika yüzdürülerek sıcaklık eşitlenmelidir.
Sınır: Evcil hayvan sahibi sürümü; yoğunluk kuralı kaba bir başlangıç ölçüsüdür.
Kaynağa git ↗