İçeriğe geç
WhatsApp
Su kimyası

Akvaryumdaki yararlı bakteriler ve azot döngüsü

Güncelleme: 17.11.20267 kaynakÖnce ölçün: NH₃/NH₄⁺ · NO₂⁻ · NO₃⁻ · KH · O₂
Kısa cevapAkvaryumdaki yararlı bakteriler, balığın ürettiği amonyağı önce nitrite, sonra daha az zararlı nitrata çevirir. Bu bakteriler filtre malzemesinde, kumda ve yüzeylerde ince bir tabaka halinde yaşar. Yeni bir tankta yeterli bakteri topluluğunun oluşması kaynaklara göre 4–8 hafta sürebilir. Bakterilerin çalışması için oksijen ve yeterli alkalinite gerekir. Döngünün oturduğunu amonyak ve nitritin sıfırda kalmasından anlarsınız.
ÖNCE BUNLARI ÖLÇÜNSu laboratuvarı →
NH₃/NH₄⁺Amonyakiyi: 0 mg/L
NO₂⁻Nitritiyi: 0 mg/L
NO₃⁻Nitratiyi: < 20 mg/L NO3-N (≈ 88 mg/L NO3)
KHKarbonat sertliğiiyi: 100–250 mg/L CaCO3 (≈ 5,6–14 dKH)
O₂Çözünmüş oksijeniyi: ≥ 5 mg/L

Azot döngüsü üç adımda

Balık atığını amonyak olarak suya verir. Bir grup bakteri amonyağı nitrite, başka bir grup da nitriti nitrata dönüştürür. UF/IFAS'ın amonyak rehberi bu süreci nitrifikasyon olarak tanımlar ve nitratın döngünün en az zararlı son ürünü olduğunu, bitkiler tarafından kullanıldığını ya da su değişimiyle uzaklaştırıldığını anlatır.

Kapalı bir akvaryumda nitratı sudan çıkaran doğal bir yol sınırlıdır. Bu yüzden döngü ne kadar iyi işlerse işlesin nitrat zamanla birikir ve düzenli su değişimi gerekir. Merck, tatlı su için nitratı 20 mg/L NO3-N'nin altında tutmayı önerir.

Bu bakteriler kim?

Ders kitapları uzun süre amonyağı çevirenler için Nitrosomonas, nitriti çevirenler için Nitrobacter adını verdi. Akvaryumlar üzerinde yapılan moleküler çalışmalar tabloyu biraz değiştirdi. Hovanec ve DeLong'un 1996'daki çalışmasında Nitrosomonas europaea ve yakınları tüm deniz suyu akvaryumlarında bulunurken incelenen tatlı su örneklerinin yalnızca ikisinde görüldü.

Hovanec ve arkadaşlarının 1998'deki çalışması ise tatlı su akvaryumlarında nitriti nitrata çeviren bakterilerin Nitrobacter değil, Nitrospira'ya yakın bakteriler olduğunu gösterdi. Bu bakteriler nitrifikasyon kurulurken biyofilmdeki ribozomal RNA'nın yaklaşık %5'ini oluşturuyordu ve ortaya çıkışları nitrit düşüşünün başlamasıyla örtüşüyordu. Ev akvaryumu sahibi için önemli olan isimler değil, bu toplulukların zamanla ve doğru koşullarda kendiliğinden oluşmasıdır.

Biyofiltre nasıl olgunlaşır?

Merck'in akvaryum sahiplerine yönelik rehberi bu bakterilerin doğada yaygın olduğunu ve yeni tankta 4–6 haftada kendiliğinden geliştiğini söyler. UF/IFAS kaynağı yeni bir biyofiltrenin amonyak ve nitriti etkin biçimde düşürecek bakteri topluluğuna 6–8 haftada ulaştığını, Merck'in veteriner rehberi de tropikal tankta bu sürenin 8 haftayı bulabileceğini belirtir.

Merck, döngüyü balıksız tamamlamanın bir yolunu da tarif eder: tank balıksız kurulur, suya amonyak eklenerek 1–5 mg/L düzeyine getirilir ve amonyak ile nitrit sıfıra inene kadar düzenli test yapılır. Döngü sırasında önce amonyak düşer, nitrit yükselir; sonra nitrit de düşer ve nitrat görünmeye başlar. Amonyak ve nitrit birkaç gün üst üste sıfır okunduğunda filtre yükü taşımaya hazırdır.

Bakterilerin ihtiyaç duydukları

Merck, eski tanklarda küçük ve seyrek su değişimleriyle biyofiltrenin bikarbonatı tükettiğini, alkalinitenin azaldığını ve pH'ın düştüğünü anlatır. Rurangwa ve Verdegem de yüksek organik yük ve yüksek karbon-azot oranında heterotrof bakterilerin nitrifikasyon bakterilerinin önüne geçebildiğini bildirir.

  • Oksijen: UF/IFAS'a göre oksijen yetersizse nitrifikasyon bozulur, amonyak ve nitrit yükselir
  • Alkalinite: bakteriler bikarbonat tüketir; alkalinite 20 mg/L CaCO3'ün altına indiğinde çalışamaz hale gelir
  • Yüzey: filtre malzemesi, kum ve dekor bakterilerin tutunduğu alanlardır
  • Dengeli organik yük: fazla organik madde heterotrof bakterileri öne çıkarıp nitrifikasyonu zorlayabilir
  • İstikrar: filtrenin uzun süre kapalı kalması, tüm malzemenin bir anda değişmesi ya da bazı ilaçlar topluluğu zayıflatabilir

İlk adımlar

Sık sorulanlar

Filtre malzemesini değiştirince neden amonyak çıktı?

Yararlı bakterilerin büyük kısmı filtre malzemesinde yaşar. Tüm malzemenin bir anda yenilenmesi bu topluluğu da atmak demektir; yeni malzemede bakteri yeniden oluşana kadar amonyak ve nitrit yükselebilir. Malzemeyi parça parça değiştirmek bu kaybı azaltır.

Döngünün bittiğini nasıl anlarım?

Amonyak ve nitrit birkaç gün üst üste sıfır okunuyorsa ve nitrat ölçülebiliyorsa filtre amonyağı nitrata kadar çevirebiliyor demektir. Bu noktadan sonra balıkları yine az sayıda ekleyip değerleri izlemek gerekir.

Kaynaklar

Ammonia in Aquatic Systems (FA16)Rehber kaynak Francis-Floyd R ve ark. · 2012 · UF/IFAS Extension EDIS

Bulgu: Amonyağın başlıca kaynağının balığın kendisi, ikincil kaynağın yem ve organik madde çürümesi olduğunu; iyonize olmayan amonyağın (UIA) iyonize formdan yaklaşık 100 kat toksik olduğunu, 0,05 mg/L üstünde balığa zarar verdiğini, 2,0 mg/L'de öldürdüğünü; sağlıklı tankta amonyağın sıfır olması gerektiğini söyler. Yeni biyofiltrenin 6–8 haftada olgunlaştığını, nitrifikasyon bakterilerinin oksijen ve alkaliniteye ihtiyaç duyduğunu, alkalinite 20 mg/L'nin altına inince çalışamadığını, nitritin 0,10 mg/L gibi düşük düzeyde toksik olduğunu, aşırı yemlemenin yüksek amonyağın başlıca nedeni olduğunu belirtir.

Sınır: Yayın 1990'da çıkmış, 2012'de gözden geçirilmiş; havuz ve tank ağırlıklı.

Kaynağa git ↗
Providing a Home for FishRehber kaynak Merck Veterinary Manual (Pet Owner Version) · · Merck Veterinary Manual

Bulgu: Nitrifikasyon bakterilerinin ortamda kendiliğinden 4–6 haftada geliştiğini, aynı anda çok balık eklemenin bakterileri aşacağını; şehir suyundaki klor ve kloraminin balığa toksik olduğunu ve klor gidericilerin hızlı etkili olduğunu; filtre pamuğunun partikülü, aktif karbonun bazı kimyasalları tuttuğunu; doğrudan güneş ışığının yosunu artırdığını ve ışığın sürekli açık kalmasının balığı strese soktuğunu söyler. Japon balığı gibi soğuk su balıklarının oda sıcaklığında iyi durduğunu belirtir.

Sınır: Hayvan sahiplerine yönelik genel anlatım; sayısal su değerleri az.

Kaynağa git ↗
Management of Aquarium FishRehber kaynak Petty BD ve ark. · · Merck Veterinary Manual (Professional Version)

Bulgu: Yeni tank sendromunun genellikle kurulumdan sonraki ilk 6 haftada amonyak ya da nitrit yükselmesiyle görüldüğünü, tropikal tankta biyofiltrenin oturmasının 8 haftayı bulabileceğini söyler; balıksız döngüde amonyak 1–5 mg/L'ye getirilip amonyak ve nitrit sıfırlanana dek test edilir. Eski tank sendromunda küçük ve seyrek su değişimiyle biyofiltre bikarbonatı tüketir, alkalinite azalır ve pH düşer.

Sınır: Klinik rehber; süreler sıcaklığa ve sisteme göre değişir.

Kaynağa git ↗
Comparative analysis of nitrifying bacteria associated with freshwater and marine aquariaMekanizma Hovanec TA ve ark. · 1996 · Applied and Environmental Microbiology 62(8):2888–2896

Bulgu: Akvaryum biyofiltrelerinde gen problarıyla yapılan incelemede Nitrosomonas europaea ve yakınlarının tüm deniz suyu sistemlerinde bulunduğunu, tatlı su örneklerinin ise yalnızca ikisinde görüldüğünü; tatlı su akvaryumundaki nitrifikasyonun deniz suyundakinden farklı bakterilerle yürüdüğünü gösterir.

Sınır: Az sayıda akvaryumla yapılmış moleküler çalışma.

DOI: 10.1128/aem.62.8.2888-2896.1996 ↗
Nitrospira-like bacteria associated with nitrite oxidation in freshwater aquariaMekanizma Hovanec TA ve ark. · 1998 · Applied and Environmental Microbiology 64(1):258–264

Bulgu: Tatlı su akvaryumlarında nitriti nitrata çeviren bakterilerin beklenen Nitrobacter değil, Nitrospira'ya yakın bakteriler olduğunu; nitrifikasyon kurulurken bunların biyofilm rRNA'sının yaklaşık %5'ini oluşturduğunu ve ortaya çıkışlarının nitrit oksidasyonunun başlamasıyla zamanlama olarak örtüştüğünü gösterir.

Sınır: Laboratuvar akvaryumlarıyla sınırlı.

DOI: 10.1128/AEM.64.1.258-264.1998 ↗
2 kaynak daha
Microorganisms in recirculating aquaculture systems and their managementDestekleyici Rurangwa E ve ark. · 2015 · Reviews in Aquaculture 7(2):117–130

Bulgu: Kapalı devre sistemlerde nitrifikasyon bakterilerinin oksijenli koşulda amonyak ve nitriti oksitlediğini, heterotrof bakterilerin yem artığı ve dışkıdaki organik atığı parçaladığını; yüksek organik yük ve yüksek C/N oranında heterotrofların nitrifikasyon bakterilerini geride bırakıp nitrifikasyonu bozabildiğini söyler.

Sınır: Ticari kapalı devre yetiştiricilik sistemleri üzerine derleme; ev akvaryumuna mekanizma düzeyinde uyarlanır.

DOI: 10.1111/raq.12057 ↗
Environmental Diseases of Aquatic Animals in Aquatic SystemsRehber kaynak Francis-Floyd R ve ark. · · Merck Veterinary Manual (Professional Version)

Bulgu: Düşük çözünmüş oksijen ve yüksek amonyağın balığı en doğrudan öldüren iki su değeri olduğunu söyler. Referans değerler: DO >5 mg/L; TAN 0 mg/L (tatlı suda çoğu durumda <1 mg/L tolere edilir; pH 8,5 üzerindeyse sorun); hesaplanan NH3 0,05 mg/L'de solungaç dokusunda değişiklik, 2 mg/L birçok balık için öldürücü; nitrit >0,1 mg/L toksik ve methemoglobin (kahverengi kan) yapar, klorür solungaçta nitritle yarışır; nitrat tatlı suda <20 mg/L (kitler çoğu kez NO3-N verir, ×4,4); pH tatlı suda 6,5–9,0, öldürücü sınırlar yaklaşık 4 ve 10; alkalinite ≥100 mg/L CaCO3, <50 mg/L'de tampon yetersiz; CO2 >12 mg/L toksik; klor/kloramin 0,02 mg/L'de olumsuz etki, 0,04 mg/L'de ölüm; H2S 0,5 mg/L'de akut ölüm, her tespit ciddi; sıcaklık değişimi saatte en fazla 1 °C.

Sınır: Veteriner hekimlere yönelik genel referans; türler arası farklar büyük, değerler genel yol göstericidir.

Kaynağa git ↗
Akvaryum SuyuAkvaryumda amonyak neden yükselir, ne zaman tehlikeli olur?Akvaryum SuyuAkvaryumda nitrit: kahverengi kan hastalığı ve klorür bağlantısıAkvaryum SuyuAkvaryum filtresi nasıl çalışır? Mekanik, biyolojik ve kimyasal filtrasyonProbiyotikProbiyotik ile filtre bakterisi arasındaki fark nedir?