İçeriğe geç
WhatsApp
Su kimyası

Akvaryum filtresi nasıl çalışır? Mekanik, biyolojik ve kimyasal filtrasyon

Güncelleme: 17.11.20265 kaynakÖnce ölçün: NH₃/NH₄⁺ · NO₂⁻ · O₂ · NO₃⁻ · KH
Kısa cevapBir akvaryum filtresi üç iş yapar. Mekanik filtrasyon suda asılı partikülleri tutar. Biyolojik filtrasyon, filtre malzemesinde yaşayan bakterilerin amonyağı nitrite ve nitrata çevirmesidir; balık sağlığı için en kritik kısım budur. Kimyasal filtrasyon, örneğin aktif karbon, bazı çözünmüş maddeleri bağlar. Filtre suyu temizlemenin yanında yüzeyi hareketlendirip oksijeni de destekler, ama su değişiminin yerini tutmaz.
ÖNCE BUNLARI ÖLÇÜNSu laboratuvarı →
NH₃/NH₄⁺Amonyakiyi: 0 mg/L
NO₂⁻Nitritiyi: 0 mg/L
O₂Çözünmüş oksijeniyi: ≥ 5 mg/L
NO₃⁻Nitratiyi: < 20 mg/L NO3-N (≈ 88 mg/L NO3)
KHKarbonat sertliğiiyi: 100–250 mg/L CaCO3 (≈ 5,6–14 dKH)

Mekanik filtrasyon

Filtre pamuğu, sünger ve benzeri malzemeler suyun içinden geçerken yem kırıntısı, dışkı ve bitki parçası gibi partikülleri tutar. Merck'in akvaryum rehberi asma filtrelerde suyun filtre pamuğundan geçtiğini ve bu pamuğun partiküllü maddeyi topladığını anlatır.

Tutulan atık filtrenin içinde de çürümeye devam eder. Mekanik malzeme temizlenmezse hem su akışı azalır hem de filtre bir organik atık deposuna dönüşür. Akışın belirgin şekilde yavaşlaması temizlik zamanının en pratik işaretidir. Akışın azalması yalnızca temizliği değil, oksijeni de etkiler: UF/IFAS su yüzeyinin hareketini suya oksijen girişinin ana yollarından biri olarak sayar ve yüzeyi dalgalandıran bir filtre çıkışı bu geçişi destekler.

Biyolojik filtrasyon

Filtrenin asıl yaşamsal görevi biyolojiktir. Amonyağı nitrite, nitriti nitrata çeviren bakteriler filtre malzemesinin, kumun ve dekorun yüzeylerinde biyofilm halinde yaşar. Merck, kum altı filtrelerde çakılın amonyağı uzaklaştıran yararlı nitrifikasyon bakterilerini barındırdığını belirtir. UF/IFAS'ın amonyak rehberi de tank ve akvaryumlarda bu bakterilere yaşayacakları bir yer, yani bir biyofiltre sağlanması gerektiğini vurgular.

Bu bakteriler oksijene ve alkaliniteye ihtiyaç duyar. Filtreden geçen suyun oksijeni azalırsa ya da KH çok düşerse nitrifikasyon yavaşlar. Bazı hastalık tedavilerinde kullanılan maddeler, özellikle antibiyotikler, filtre bakterilerine zarar verebilir; UF/IFAS bu tür bir uygulamadan sonra amonyak ve nitritin daha sık ölçülmesini önerir.

Kimyasal filtrasyon

Aktif karbon gibi malzemeler sudaki bazı çözünmüş maddeleri yüzeylerine bağlar. Merck, asma filtre kartuşlarındaki aktif karbonun bazı kimyasalları ve mineralleri uzaklaştırdığını belirtir. Kimyasal filtrasyon bazı çözünmüş maddelerin azaltılmasına yardımcı olabilir, ancak amonyak ve nitrit üretimini durdurmaz; bu işi biyolojik filtre yapar.

Bağlama kapasitesi sınırlı olan malzemeler zamanla dolar. Bu yüzden kimyasal malzemenin üretici önerisine göre yenilenmesi, bakteri taşıyan biyolojik malzemenin ise korunması gerekir.

Filtre bakımında sık yapılan hatalar

Merck'in tarif ettiği 'eski tank sendromu', iyi çalışan bir filtrenin bile düzenli su değişiminin yerini tutmadığını gösterir: su değişimleri küçük ve seyrek olduğunda alkalinite tükenir ve pH düşer.

  • Tüm filtre malzemesini aynı gün yenilemek: yararlı bakteri topluluğu da gider
  • Biyolojik malzemeyi klorlu musluk suyunda yıkamak
  • Filtreyi saatlerce kapalı bırakmak: içerideki bakteriler oksijensiz kalır
  • Filtre büyüklüğünü tankın canlı yükünü düşünmeden seçmek
  • Filtre varken su değişimini ihmal etmek: nitrat yine birikir

İlk adımlar

Sık sorulanlar

Filtre gece kapatılabilir mi?

Filtredeki bakteriler oksijenli su akışına ihtiyaç duyar. Uzun süre kapalı kalan filtrede bakteriler zarar görebilir ve yeniden açıldığında birikmiş atık tanka boşalabilir. Bu yüzden filtrenin kesintisiz çalışması önerilir.

Güçlü bir filtre varsa su değişimine gerek kalır mı?

Filtre amonyağı nitrata çevirir ama nitratı ve tükenen alkaliniteyi yerine koymaz. Düzenli kısmi su değişimi, en iyi filtreyle bile gereklidir.

Kaynaklar

Providing a Home for FishRehber kaynak Merck Veterinary Manual (Pet Owner Version) · · Merck Veterinary Manual

Bulgu: Nitrifikasyon bakterilerinin ortamda kendiliğinden 4–6 haftada geliştiğini, aynı anda çok balık eklemenin bakterileri aşacağını; şehir suyundaki klor ve kloraminin balığa toksik olduğunu ve klor gidericilerin hızlı etkili olduğunu; filtre pamuğunun partikülü, aktif karbonun bazı kimyasalları tuttuğunu; doğrudan güneş ışığının yosunu artırdığını ve ışığın sürekli açık kalmasının balığı strese soktuğunu söyler. Japon balığı gibi soğuk su balıklarının oda sıcaklığında iyi durduğunu belirtir.

Sınır: Hayvan sahiplerine yönelik genel anlatım; sayısal su değerleri az.

Kaynağa git ↗
Ammonia in Aquatic Systems (FA16)Rehber kaynak Francis-Floyd R ve ark. · 2012 · UF/IFAS Extension EDIS

Bulgu: Amonyağın başlıca kaynağının balığın kendisi, ikincil kaynağın yem ve organik madde çürümesi olduğunu; iyonize olmayan amonyağın (UIA) iyonize formdan yaklaşık 100 kat toksik olduğunu, 0,05 mg/L üstünde balığa zarar verdiğini, 2,0 mg/L'de öldürdüğünü; sağlıklı tankta amonyağın sıfır olması gerektiğini söyler. Yeni biyofiltrenin 6–8 haftada olgunlaştığını, nitrifikasyon bakterilerinin oksijen ve alkaliniteye ihtiyaç duyduğunu, alkalinite 20 mg/L'nin altına inince çalışamadığını, nitritin 0,10 mg/L gibi düşük düzeyde toksik olduğunu, aşırı yemlemenin yüksek amonyağın başlıca nedeni olduğunu belirtir.

Sınır: Yayın 1990'da çıkmış, 2012'de gözden geçirilmiş; havuz ve tank ağırlıklı.

Kaynağa git ↗
Management of Aquarium FishRehber kaynak Petty BD ve ark. · · Merck Veterinary Manual (Professional Version)

Bulgu: Yeni tank sendromunun genellikle kurulumdan sonraki ilk 6 haftada amonyak ya da nitrit yükselmesiyle görüldüğünü, tropikal tankta biyofiltrenin oturmasının 8 haftayı bulabileceğini söyler; balıksız döngüde amonyak 1–5 mg/L'ye getirilip amonyak ve nitrit sıfırlanana dek test edilir. Eski tank sendromunda küçük ve seyrek su değişimiyle biyofiltre bikarbonatı tüketir, alkalinite azalır ve pH düşer.

Sınır: Klinik rehber; süreler sıcaklığa ve sisteme göre değişir.

Kaynağa git ↗
Environmental Diseases of Aquatic Animals in Aquatic SystemsRehber kaynak Francis-Floyd R ve ark. · · Merck Veterinary Manual (Professional Version)

Bulgu: Düşük çözünmüş oksijen ve yüksek amonyağın balığı en doğrudan öldüren iki su değeri olduğunu söyler. Referans değerler: DO >5 mg/L; TAN 0 mg/L (tatlı suda çoğu durumda <1 mg/L tolere edilir; pH 8,5 üzerindeyse sorun); hesaplanan NH3 0,05 mg/L'de solungaç dokusunda değişiklik, 2 mg/L birçok balık için öldürücü; nitrit >0,1 mg/L toksik ve methemoglobin (kahverengi kan) yapar, klorür solungaçta nitritle yarışır; nitrat tatlı suda <20 mg/L (kitler çoğu kez NO3-N verir, ×4,4); pH tatlı suda 6,5–9,0, öldürücü sınırlar yaklaşık 4 ve 10; alkalinite ≥100 mg/L CaCO3, <50 mg/L'de tampon yetersiz; CO2 >12 mg/L toksik; klor/kloramin 0,02 mg/L'de olumsuz etki, 0,04 mg/L'de ölüm; H2S 0,5 mg/L'de akut ölüm, her tespit ciddi; sıcaklık değişimi saatte en fazla 1 °C.

Sınır: Veteriner hekimlere yönelik genel referans; türler arası farklar büyük, değerler genel yol göstericidir.

Kaynağa git ↗
Dissolved Oxygen for Fish Production (FA27)Rehber kaynak Francis-Floyd R · 2020 · UF/IFAS Extension EDIS

Bulgu: Optimum sağlık için 5 mg/L ve üzeri çözünmüş oksijen önerir; çoğu tür 2–4 mg/L'de sıkıntıya girer, 2 mg/L altında ölüm görülür, büyük balıklar önce etkilenir. Sıcak su daha az oksijen tutar (32 °C'de doygunlukta 7,4 mg/L, 7 °C'de 11,9 mg/L) ve sıcakta balığın oksijen ihtiyacı artar. Oksijen tüketimini artıranlar: aşırı bitki/yosun, organik atık ve fazla yem, çürüyen organik madde, yosun ölümü; bulutlu durgun hava fotosentezi azaltır. Belirtiler: yüzeyde hava yutma, aniden yem bırakma, suyun renginin hızla değişmesi, kokuşmuş koku.

Sınır: Dış ortam havuzları için yazılmış; kapalı akvaryumda fotosentez payı daha küçüktür.

Kaynağa git ↗
Akvaryum SuyuAkvaryumdaki yararlı bakteriler ve azot döngüsüAkvaryum SuyuAkvaryumda amonyak neden yükselir, ne zaman tehlikeli olur?Akvaryum SuyuAkvaryum suyu neden bulanıklaşır?ProbiyotikProbiyotik ile filtre bakterisi arasındaki fark nedir?