Denge kaybı neden önemlidir?
Merck Veteriner El Kitabı, hastalık işaretleri arasında suda sürüklenmeyi, su yüzünde kalmayı ve alışılmadık pozisyonlarda düzensiz yüzmeyi sayar. Aynı kaynağın akvaryum balıkları bölümünde, bir uygulamaya kötü tepki veren balıkların sıkıntısının çoğunlukla yan yatma şeklinde ortaya çıktığı ve bu balıkların hemen temiz suya alınması gerektiği belirtilir. Yani yan yatma, vücudun zorlandığını gösteren geç bir işarettir.
Birden çok balıkta görülüyorsa: su
Amonyağın ani ve yüksek etkisi sinir sistemiyle ilgili belirtilere yol açabilir: yerinde dönme, yön kaybı ve kasılmalı yüzme. Bu tablo özellikle yeni kurulmuş akvaryumlarda, filtre bakterileri henüz yeterli değilken ya da filtre bir ilaç veya temizlik sonrası zarar gördüğünde görülür.
Oksijen çok düştüğünde balıklar önce yüzeyde hava yutar, ardından güçsüz düşüp yan yatabilir. Karbondioksidin çok yükseldiği durumlarda da balıkların uyuşuk ve yönünü kaybetmiş göründüğü bildirilmiştir.
- Ani sıcaklık değişimi: ısıtıcı arızası ya da farklı sıcaklıkta suyla yapılan değişim. Taşımada ve su değişiminde saatte yaklaşık 1 °C'den fazla değişim önerilmez.
- Suda aşırı gaz (gaz kabarcığı hastalığı): pompanın emiş tarafındaki hava kaçakları, kavitasyon yapan pompalar ya da çözünmüş gazı yüksek kuyu suyu, suyu gazla aşırı doyurabilir. Balıkta denge sorunları, gözde ve yüzgeçlerde küçük kabarcıklar görülebilir; akvaryum camının iç yüzeyinde ince kabarcık tabakası bir ipucudur.
- Klor: şartlandırılmamış ya da yetersiz şartlandırılmış şebeke suyu.
Tek balıkta, uzun süredir: yüzme kesesi ve karın içi sorunlar
Yüzme kesesi, balığın suda asılı durmasını sağlayan gaz dolu bir organdır. Bu organın bozuklukları süs balıklarında görülür ve çoğu zaman gözden kaçar. Koi balıklarıyla yapılan bir vaka çalışmasında karın şişliği ve anormal yüzme gösteren balıkların yüzme kesesinde şekil bozukluğu, yer değiştirme ve kese içinde sıvı saptanmış, bazı vakalarda bakteri üremiştir. Araştırmacılar bu tür sorunların erken fark edilmesinin hayatta kalma şansını artırdığını vurgular.
Karın şişliği ile birlikte pulların kabarması karın boşluğunda sıvı birikimini düşündürür; bu tablo bazı bakteriyel enfeksiyonlarla ilişkilidir. Böyle bir durumda balığı ayrı bir kapta izlemek ve su canlılarıyla çalışan bir veteriner hekime danışmak uygun olur.
Neyle karışır?
Bazı balıklar dinlenirken bir yaprağa ya da zemine yaslanabilir; dokunulduğunda ya da yem verildiğinde normal yüzüyorsa bu bir denge sorunu değildir. Gerçek denge kaybında balık düzelmeye çalışır ama başaramaz, yüzgeçleri hareket ettiği halde pozisyonunu koruyamaz.
İlk adımlar
Sık sorulanlar
Japon balığım ters dönüp yüzeyde kalıyor. Bu yüzme kesesi mi?
Yüzeyde ters kalma ve dengeyi sağlayamama yüzme kesesi sorunlarıyla uyumludur. Ancak aynı belirtiler kötü su koşullarında da görülebildiğinden önce amonyak, nitrit ve sıcaklığı ölçün. Karın şişliği eşlik ediyorsa veteriner muayenesi gerekir.
Yan yatan balık iyileşebilir mi?
Neden sudaysa ve erken düzeltilirse balıklar toparlanabilir. Yüzme kesesindeki yapısal ya da enfeksiyona bağlı sorunlarda sonuç nedene göre değişir; erken fark etmek şansı artırır.
Balık dönerek yüzüyor. Ne olabilir?
Yerinde dönme ve yön kaybı yüksek amonyağın sinir sistemi üzerindeki etkisiyle ilişkili olabilir. Akvaryum yeni kurulduysa ya da filtrede yakın zamanda bir değişiklik yapıldıysa amonyağı hemen ölçün.
Kaynaklar
Bulgu: Düşük çözünmüş oksijen ve yüksek amonyak balığı doğrudan öldürme olasılığı en yüksek iki su değeridir. Serbest amonyak 0,05 mg/L üzerinde solungaç dokusuna zarar verir; amonyak uyuşukluk, iştahsızlık, dönme ve kasılmalı yüzme ile ilişkilidir. Nitrit kahverengi kan hastalığına yol açar ve balıklar yüzeyde hava yutar; yüzeyde hava yutmanın ayırıcı nedenleri düşük oksijen, yüksek nitrit ve solungaç hastalığıdır. Klor 0,02 mg/L gibi düşük düzeylerde zararlıdır. Birkaç derecelik ani sıcaklık değişimi bağışıklığı bozabilir; taşımada saatte en fazla yaklaşık 1 °C değişim önerilir.
Sınır: Veteriner hekimlere yönelik genel başvuru metni; türe özgü eşikler değişebilir.
Kaynağa git ↗Bulgu: Amonyak renksiz ve kokusuzdur; varlığını anlamanın tek yolu test etmektir. Serbest amonyak (NH3) iyonize formdan yaklaşık 100 kat daha zehirlidir ve oranı pH ile sıcaklık arttıkça yükselir. Sağlıklı bir akvaryumda amonyak sıfır olmalıdır; balığın görünüşü, davranışı ya da yem tüketimi değiştiğinde su hemen test edilmelidir. Nitrit 0,10 mg/L gibi düşük düzeylerde zehirli olabilir; yeni bir biyolojik filtrenin olgunlaşması 6–8 hafta sürer.
Sınır: Yetiştiricilik ve hobi sistemleri için genel rehber; yayın yılı sayfada görünmüyor.
Kaynağa git ↗Bulgu: Hastalığın genel işaretleri arasında yüzme davranışında değişiklik, uyuşukluk, yem yememe, yavaş ya da hızlı solunum, renk kaybı, şişlik, kilo kaybı ve alışılmadık pozisyonlarda yüzme, sürüklenme ya da su yüzünde kalma yer alır. Günlük bakımda balıklar, su sıcaklığı ve ekipman kontrol edilir.
Sınır: Evcil hayvan sahiplerine yönelik özet metin; belirtileri nedenlerle eşleştirmez.
Kaynağa git ↗Bulgu: Yeni balıklar için karantina süresi en az 30 gündür, gerekirse daha uzun tutulur. Yeni kurulan akvaryumda amonyak birikimi (yeni tank sendromu) balıkların uyuşuk ve iştahsız olmasına ve ölümlere yol açabilir; sıkıntıdaki balıklar yan yatabilir.
Sınır: Veteriner hekimlere yönelik; yüzme kesesi sorunlarını ayrıntılı ele almaz.
Kaynağa git ↗Bulgu: Yüzme kesesi bozuklukları ve buna bağlı denge sorunları süs balıklarında görülür ve sıklıkla gözden kaçar. Karın şişliği ve anormal yüzme davranışı gösteren dokuz koide yüzme kesesinin şekil bozukluğu/yer değiştirmesi ve kese içinde sıvı saptanmış, bazılarında bakteri üremiştir.
Sınır: Dokuz koi ile sınırlı vaka serisi; diğer türlere genellenmesi dikkat ister.
DOI: 10.3390/ani10111974 ↗2 kaynak daha
Bulgu: Bakteriyel salgınlara yatkınlık sıklıkla kötü su kalitesi, organik yük, taşıma, belirgin sıcaklık değişimleri ve oksijen düşüklüğü ile ilişkilidir. Bazı bakteriyel hastalıklarda karın boşluğunda sıvı birikmesi, göz dışarı çıkması, solukluk, deri yaraları ve zayıflama görülebilir; columnaris gibi bazı enfeksiyonlarda ölümler hızlı başlayabilir.
Sınır: Veteriner hekimlere yönelik; belirtiler hastalığa özgü değildir.
Kaynağa git ↗Bulgu: Solungaç ve deri parazitleri taşıyan balıklar kaşıntıyı gidermek için nesnelere sürtünür; bazı parazitlerde renk donuklaşır. Aeromonas enfeksiyonlarında karında sıvı birikmesi (dropsi, 'çam kozalağı' görünümü) görülebilir.
Sınır: Evcil hayvan sahiplerine yönelik özet; yüzme kesesi sorunlarına değinmez.
Kaynağa git ↗