Nasıl bir bakteri?
Bacillus subtilis, çamurda ve balık bağırsağında da bulunabilen bir bakteri türüdür. Probiyotik olarak test edilen izolatlar çoğu zaman tam bu ortamlardan elde edilir: bir çalışmada suşlar havuz çamurundan ve sazan bağırsağından, bir başkasında mrigal sazanının bağırsağından izole edildi. Bacillus türlerinin belirgin bir özelliği spor oluşturabilmeleridir. Nil tilapiasıyla yapılan bir denemede B. subtilis, yemde depolama sırasında ve mideden geçerken canlılığını korudu.
Akuakültür probiyotik çalışmalarının büyük kısmı Bacillus ve Lactobacillus cinsleri üzerinde yoğunlaşıyor. Bu da B. subtilis'i en çok veri bulunan türlerden biri yapıyor. Yine de her yeni suşun toksin ve antibiyotik direnci genleri açısından ayrıca değerlendirilmesi öneriliyor.
Süs balıklarından bulgular
- Lepistes, moli, kılıçkuyruk ve platide yeme gram başına 5×10^5 ile 5×10^8 hücre arasında katılan bir B. subtilis izolatıyla 90 günlük beslemede boy-ağırlık artışı ve yaşama oranı yükseldi; Aeromonas hydrophila ile yapılan enfeksiyon denemesinde yaşama daha yüksek bulundu.
- Yelken molide B. subtilis ile zenginleştirilmiş Artemia alan grupta dişi başına yavru sayısı ve yavru yaşama oranı en yüksekti, bağırsakta Bacillus sayısı arttı. Enfeksiyon denemesinde bu grup en az ölüm görülen gruplar arasındaydı; yine de kümülatif ölüm %68,75 gibi yüksek bir düzeyde kaldı.
- Süs balığı kültürü için seçilen B. subtilis dahil Bacillus suşları laboratuvarda A. hydrophila üremesini baskıladı.
Çiftlik balıklarından ve laboratuvardan bulgular
- Avrupa levreği larvalarında Vibrio anguillarum enfeksiyonu sonrası yaşama oranı kontrolde %36,7, B. subtilis ile zenginleştirilmiş Artemia alan grupta %86,7 oldu.
- B. subtilis ve B. licheniformis spor karışımı yemle verilen gökkuşağı alabalıklarında Yersinia ruckeri enfeksiyonuna direnç arttı.
- Sazanda yemle verilen B. subtilis, A. hydrophila enfeksiyonunda kümülatif ölümü kontroldeki %60'tan %50'ye indirdi; fark ılımlıydı.
- Türkiye'de yapılan bir laboratuvar çalışmasında B. subtilis, Aeromonas sobria, Edwardsiella tarda ve Lactococcus garvieae'nin üremesini baskıladı.
Bu sonuçları okurken dikkat edilecekler
Bu çalışmaların hemen hepsinde bakteri yemle ya da canlı yemle verildi. Suya eklenen B. subtilis için doğrudan veri daha az; çipura tanklarında B. licheniformis ile birlikte suya eklendiği bir çalışma amonyak ve oksijen değerlerinde olumlu değişim bildirdi.
İkinci nokta suş farkıdır. Aynı tür adı, genetik ve işlevsel olarak farklı birçok izolatı kapsar. Bir ürünün etiketinde yalnızca tür adının yazması, o ürünün yukarıdaki çalışmalarda kullanılan suşları içerdiği anlamına gelmez. Üçüncü nokta laboratuvar ile akvaryum arasındaki mesafedir: bir kültür kabında patojeni baskılamak, kalabalık bir akvaryumda hastalığın seyrini değiştirmekle aynı şey değildir.
İlk adımlar
Sık sorulanlar
Bacillus subtilis balıklar için zararlı mı?
Bu sayfada özetlenen çalışmalarda test edilen izolatlarla balıklarda olumsuz bir sonuç bildirilmedi; levrek larvası çalışmasında enfeksiyon verilmeyen probiyotikli gruplarda yaşama %90-94 arasında kaldı. Yine de güvenlik, suş bazında değerlendirilmesi gereken bir konudur.
Bacillus subtilis amonyağı mı, nitriti mi kullanır?
Laboratuvar çalışmalarında bazı Bacillus izolatlarının amonyum, nitrit ve nitratı ortamdan uzaklaştırabildiği gösterildi. Bu yetenek suşa ve ortamdaki karbon kaynağına bağlı; filtredeki nitrifikasyon bakterilerinin işinin aynısı değil.

Sindirim sisteminde mikrofloranın düzenlenmesine yardımcı olur. Bağışıklık sistemini destekler. Akvaryum suyuna katılarak kullanılır: her 10 litre suya 1 damla, 3 günde bir yenilenir. Bu bir ilaç değil, yem katkı maddesidir; tedavi amaçlı kullanılamaz.
Ürünü inceleKaynaklar
Bulgu: Çamurdan ve sazan bağırsağından izole edilen B. subtilis, B. cereus ve B. licheniformis suşları laboratuvarda Aeromonas hydrophila üremesini baskıladı; laboratuvarda ve sazan/koi ile yapılan ön denemede amonyum, nitrit, nitrat ve fosfat azaldı.
Sınır: Suş seçme çalışması; canlı deneme küçük ölçekli ön deneme. Bulgular yalnız test edilen suşlar için geçerli.
DOI: 10.1111/j.1365-2672.2007.03360.x ↗Bulgu: Suya eklenen B. subtilis + B. licheniformis karışımı 10 hafta boyunca çipura yavrusu tanklarında çözünmüş oksijeni doza bağlı artırdı, TAN ve NH3'ü düşürdü; en yüksek dozda büyüme ve yaşama oranı daha yüksekti, bağışıklık göstergeleri yükseldi ve Vibrio parahaemolyticus'a direnç arttı.
Sınır: Tek çalışma, deniz balığı, 12 tank. Özette nitrit ve nitrat raporlanmamış. Özetin sonuç cümlesindeki doz (0,2-0,3 g/m³) yöntemdeki dozlarla (0,01-0,03 g/m³) tutarsız; bu yüzden sitede doz aktarılmadı.
DOI: 10.3389/fmars.2025.1737048 ↗Bulgu: Yeni probiyotik suşu seçerken güvenlik ve etkinliğin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini; genom analizinin (toksin ve antibiyotik direnci genleri) laboratuvar ve canlı denemelerle birleştirilmesini öneriyor.
Sınır: Derleme; belirli bir ürünün değerlendirmesi değil.
DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e40892 ↗Bulgu: Akuakültür probiyotik çalışmalarının çoğunun Bacillus ve Lactobacillus üzerinde yoğunlaştığını belirtip laktik asit bakterisi dışı adayları derliyor.
Sınır: Derlemenin asıl odağı Bacillus değil, diğer adaylar.
DOI: 10.3390/ani14243644 ↗Bulgu: Mrigal sazanı bağırsağından izole edilen B. subtilis lepistes, moli, kılıçkuyruk ve platinin yemine 5×10^5–5×10^8 hücre/g düzeyinde katılarak 90 gün verildi; büyüme ve yaşama oranı yükseldi, bağırsakta hareketli aeromonad ve koliform sayısı azaldı, A. hydrophila enfeksiyonunda yaşama daha yüksekti. 10^6–10^8 hücre/g yeterli bulundu; daha yüksek doz her zaman daha iyi sonuç vermedi.
Sınır: Yemle uygulama ve tek bir izolat; suya eklenen ürünlere doğrudan aktarılamaz.
DOI: 10.1111/j.1365-2095.2007.00529.x ↗7 kaynak daha
Bulgu: B. subtilis ile zenginleştirilmiş Artemia ile beslenen yelken molilerde göreceli yumurta verimi, dişi başına yavru (62,93) ve yavru yaşama oranı (%70,97) en yüksekti; bağırsakta Bacillus sayısı arttı ve A. hydrophila enfeksiyonunda kümülatif ölüm en düşük gruplar arasındaydı (%68,75).
Sınır: Canlı yemle uygulama; enfeksiyon denemesinde ölüm oranı en iyi grupta bile yüksek kaldı.
DOI: 10.1007/s12602-018-9453-4 ↗Bulgu: Sıvı kültür testinde B. subtilis Aeromonas sobria, Edwardsiella tarda ve Lactococcus garvieae'yi; L. plantarum A. sobria, L. garvieae, Listonella anguillarum ve Yersinia ruckeri'yi baskıladı.
Sınır: Yalnız laboratuvar çalışması; balıkta deneme yok.
DOI: 10.35229/jaes.592933 ↗Bulgu: B. subtilis + B. licheniformis spor karışımı yemle verilen gökkuşağı alabalıklarının Yersinia ruckeri enfeksiyonuna direnci arttı.
Sınır: Kısa bildiri; sayısal sonuçlar özetten doğrulanamadı, sitede sayı verilmedi.
DOI: 10.1046/j.1365-2761.2003.00480.x ↗Bulgu: Vibrio anguillarum ile enfekte edilen levrek larvalarında yaşama oranı kontrolde %36,7, B. subtilis ile zenginleştirilmiş Artemia alan grupta %86,7 oldu; sağlıklı larvalarda yaşama %90-94 arasında kaldı.
Sınır: Deniz balığı larvası, laboratuvar enfeksiyon denemesi, canlı yemle uygulama.
DOI: 10.1007/s11274-012-1052-z ↗Bulgu: Yeme B. subtilis katılan sazanlarda 8 hafta sonunda serum bağışıklık değerleri kontrolden yüksekti; A. hydrophila enfeksiyonunda kümülatif ölüm kontrolde %60, B. subtilis grubunda %50 idi.
Sınır: Ana vurgu rosmarinik asit kombinasyonu; yalnız B. subtilis kolunun verileri kullanıldı. Ölüm farkı ılımlı.
DOI: 10.1016/j.anifeedsci.2025.116276 ↗Bulgu: 84 günlük denemede B. subtilis büyümeyi değiştirmedi; yüksek stok yoğunluğunda plazma lizozim ve fagositik aktiviteyi artırdı. Bakteri yemde depolama ve mideden geçişte canlı kaldı.
Sınır: Büyüme etkisi yok; büyüme iddiası için kullanılmadı.
DOI: 10.1016/j.fsi.2014.05.025 ↗Bulgu: Havuz çamuru ve karides bağırsağından taranan 12 Bacillus izolatından altısı laboratuvar ortamında inorganik azotu verimli uzaklaştırdı; uzaklaştırma sırası nitrit > amonyum > nitrat idi ve nitrit birikmedi. En uygun karbon kaynağı azot türüne göre değişti; bir suş devirdaim akuakültür suyunda da amonyum ve nitriti uzaklaştırdı.
Sınır: Laboratuvar besiyeri; karbon kaynağı eklenmiş koşullar. Akvaryumda balıkla deneme yok.
DOI: 10.1007/s12010-022-03877-w ↗